| Intro | Indian politician, writer |
| Was |
Politician Writer |
| From | India |
| Type |
Literature Politics |
| Gender | male |
| Birth | 30 November 1920, Sakhigopal |
| Death |
15 February 2012, Cuttack (aged 91 years) |
| Politics | Indian National Congress, Utkal Congress |
ବିବୁଧେନ୍ଦ୍ର ମିଶ୍ର (କୁନି ଭାଇନା ଭାବେ ପରିଚିତ, ୩୦ ନଭେମ୍ବର ୧୯୨୦ – ୧୫ ଫେବୃଆରୀ, ୨୦୧୨) ଜଣେ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ପୂର୍ବତନ କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ, ବିଶିଷ୍ଟ ଆଇନଜୀବୀ, କ୍ରିଡ଼ା ସଂଗଠକ, ଲେଖକ ତଥା ସାମ୍ବାଦିକ । ବିବୁଧେନ୍ଦ୍ର ୧୯୨୦ ମସିହା ନଭେମ୍ବର ୩୦ ତାରିଖରେ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା ସାକ୍ଷୀଗୋପାଳର କୁଣ୍ଢେଇବେଣ୍ଟ ସାହିରେ ଗୋପିନାଥ ମିଶ୍ର ଓ ମୁକ୍ତାବାଳା ଦେବୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା ସ୍କୁଲରୁ ୧୯୩୬ ମସିହାରେ ମାଟ୍ରିକ ପଢ଼ିସାରିବା ପରେ ରେଭେନ୍ସା କଲେଜରୁ ୧୯୪୧ମସିହାରେ ସ୍ନାତକ ଓ ପାଟନା ଲ କଲେଜରୁ ୧୯୪୯ମସିହାରେ ଆଇନରେ ସ୍ନାତକ ଉପାଧି ହାସଲ କରିଥିଲେ ।
ତତ୍କାଳୀନ ପାର୍ଲାମେଣ୍ଟାରୀ ସେକ୍ରେଟାରୀ ପ୍ୟାରୀଶଙ୍କର ରାୟଙ୍କ ଭଉଣୀ ଉମା ରାୟ (କର୍ମବୀର ଗୌରୀଶଙ୍କର ରାୟଙ୍କ ଅଣନାତୁଣୀ)ଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରି ବିବାହ କରିଥିଲେ । ପତ୍ନୀ ଉମା ରାୟଙ୍କର ୨୦୦୦ମସିହାରେ ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା ।
ସଂଗ୍ରାମୀ ଜୀବନ
୧୯୩୭ ମସିହାରେ ସେ ଅଲ ଇଣ୍ଡିଆ ଷ୍ଟୁଡେଣ୍ଟ ଫେଡେରେସନର ଓଡ଼ିଶା ଶାଖାର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ । ୧୯୪୦ ମସିହାରେ ଜାନୁଆରୀ ୨୬ ତାରିଖ ଦିନ ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ପରିସରରେ ବ୍ରିଟିଶ ପତାକା ୟୁନିଅନ ଜ୍ୟାକକୁ ବାହାର କରି କଂଗ୍ରେସର ତ୍ରିରଙ୍ଗା ପତାକା ଉଡ଼ାଇବା ଯୋଗୁଁ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ନିଲମ୍ବିତ ଓ ପୁଲିସଦ୍ଵାରା ଗିରଫ ହୋଇ କାରାବରଣ କରି ଥିଲେ । ୧୯୪୨ ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଯୋଗଦେଇ ବ୍ରହ୍ମପୁର ଜେଲରେ ବନ୍ଦୀଜୀବନ ଅତିବାହିତ କରିଥିଲେ । ସ୍ଵାଧୀନତା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ସୀମା ଆନ୍ଦୋଳନ, ଏଆଇଏସଏଫ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରମିକ ସଂଗଠନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ସକ୍ରିୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ସେ କଂଗ୍ରେସରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଗାନ୍ଧୀଜୀଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ସୁଭାଷ ବୋଷ ତାଙ୍କୁ ବେଶି ଆକର୍ଷିତ କରିଥିଲେ । ବୋଷଙ୍କ ପରି ସେ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ଵାସ କରୁଥିଲେ ଯେ କେବଳ ଅହିଂସା ଉପାୟରେ ସ୍ଵାଧୀନତା ମିଳିବନି । ନେତାଜୀ ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷଙ୍କ ଆହ୍ଵାନରେ ସେ ଫରୱାର୍ଡ଼ ବ୍ଳକରେ ଯୋଗଦେଇ ଓଡ଼ିଶା ଶାଖାର ସଭାପତି ହୋଇଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଆଜାଦ ହୀନ୍ଦ ଫୌଜର ପୁନର୍ବସନ ଓ ଥଇଥାନ କମିଟି, ଓଡ଼ିଶା ଶାଖାର ସାଧାରଣ ସମ୍ପାଦକ ଥିଲେ ।
ରାଜନୀତି
୧୯୫୮ରୁ ୧୦୬୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଂଗ୍ରେସ ଦଳ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବେ ରାଜ୍ୟସଭାକୁ ଓ ୧୯୬୨ରୁ ୧୯୬୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁରୀରୁ ଲୋକ ସଭା ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୬୮ରୁ ୧୯୬୯ ଇଣ୍ଡିଆନ ଟେଲିଫୋନ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଦାୟିତ୍ଵ ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ । ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳରେ ଆଇନ ବିଭାଗର ଉପମନ୍ତ୍ରୀ, ଗୁଲଜାରିଲାଲ ନନ୍ଦାଙ୍କ ଲାଲ ବାହାଦୁର ଶାସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳରେ ଶିଳ୍ପ ବିଭାଗର ଉପମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳରେ ଶିଳ୍ପ ବିଭାଗର ରାଷ୍ଟ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଦାୟିତ୍ଵ ତୁଲାଇଥିଲେ । ସେ ୧୯୬୭ ଓ ୧୯୭୧ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୭୧ ମସିହାରେ ସେ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ସହ ଉତ୍କଳ କଂଗ୍ରେସରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିଲେ ।
ଲେଖକ, ସାମ୍ବାଦିକ, ଶିକ୍ଷାବିତ
ସେ ନିଜ ଆତ୍ମଜୀବନୀ ‘ଜୀବନ ଯାତ୍ରା ପଥରେ’, ମଣିଷ ପରି ମଣିଷ’, ‘ଜେଲ-୧୯୪୨’, ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର କେତେକ ତୁଙ୍ଗ ନେତାଙ୍କ ଜୀବନୀ (ଆମ ନେତା ସିରିଜ), ‘ଖିଆଲି’, ‘ଅସମାପ୍ତ’, ‘ମାଟ୍ରିକୁଲେସନର ଇତିହାସ’, ‘ଭାରତର ଇତିହାସ’ ଆଦି ଅନେକ ପୁସ୍ତକ ରଚନା କରିଯାଇଛନ୍ତି । ସେ ସୁଭାଷ ବୋଷଙ୍କ ଭାଇ ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷଙ୍କ ଇଂରାଜୀ ପତ୍ରିକା ନେସନର ଓଡ଼ିଶା ଆଞ୍ଚଳିକ ସାମ୍ବାଦିକ ଭାବେ ଓ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡ଼ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରତିନିଧି ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ବିବୁଧେନ୍ଦ୍ର ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ସମାଜର ସହ-ସମ୍ପାଦନା ସହ ଦିନଲିପି ଓ ମାତୃଭୂମିର ସମ୍ପାଦନା ଦାୟିତ୍ଵ ମଧ୍ୟ ତୁଲାଇଥିଲେ । ୧୯୫୪ରୁ ୧୯୬୩ ଯାଏଁ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟର ସିନେଟ, ସିଣ୍ଡିକେଟ ଓ ଏକାଡେମିକ କାଉନ୍ସିଲର ସଦସ୍ୟ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୫୮ରେ ଟ୍ରେଡ଼ ୟୁନିଅନ କଂଗ୍ରେସ ଓଡ଼ିଶା ଶାଖାର ଉପସଭାପତି ଭାବେ ଦାୟିତ୍ଵ ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ । ୧୯୮୭ରେ ଭିଏନାଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ବିଶ୍ଵ ଶାନ୍ତି ସମାବେଶରେ ଭାରତ ପକ୍ଷରୁ ୯ଜଣିଆ ପ୍ରତିନିଧି ମଣ୍ଡଳର ସଦସ୍ୟ ଭାବେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।
ଆଇନଜୀବୀ
୧୯୪୯ରେ ତତ୍କାଳୀନ ବିଶିଷ୍ଟ ଆଇନଜ୍ଞ ହରିହର ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ତତ୍ତ୍ଵାବଧାନରେ ଜୁନିଅର କାଉନ୍ସେଲର ଭାବେ ଓକିଲାତି ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ନିର୍ବାଚନ ଓ ସମ୍ବିଧାନ ସଂକ୍ରାନ୍ତ ମକଦ୍ଦମା ପରିଚାଳନାରେ ସେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ । ଦଳମତ ନିର୍ବିଶେଷରେ ସେ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ତତ୍କାଳୀନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଡ.ହରେକୃଷ୍ଣ ମହତାବଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବସିଥିବା ସରଜୁ ପ୍ରସାଦ କମିସନ ମାମଲା, ବୀରେନ ମିତ୍ରଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ ମାମଲା, ଜାନକୀ ବଲ୍ଲଭ ପଟ୍ଟନାୟକ ଓ ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ ମାମଲା ପରିଚାଳନା କରିଥିଲେ । ସେ ବୁର୍ଲା ଗୁଳିକାଣ୍ଡ ଓ ଛାତ୍ର ଆନ୍ଦୋଳନ ମାମଲା ତଥା ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କଟକ ମଦମୃତ୍ୟୁ ମାମଲା ଭଳି ଅନେକ ବହୁଚର୍ଚ୍ଚିତ ମାମଲାର ପରିଚାଳନା କରିଥିଲେ । ହାଇକୋର୍ଟ ବାର ଆସୋସିଏସନର ତିନିଥର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ଦାୟିତ୍ଵ ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ ।
କ୍ରିଡ଼ା ସଙ୍ଗଠକ
- ଓଡ଼ିଶା ଆଥଲେଟିକ ଆସୋସିଏସନର ସଭାପତି
- ସନସାଇନ ଫୁଟବଲ କ୍ଳବର ସଭାପତି
- ଓଡ଼ିଶା କ୍ରିକେଟ ଆସୋସିଏସନର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ସଦସ୍ୟ
- କଟକ ଫୁଟବଲ କ୍ଳବର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ସଦସ୍ୟ
- ଉତ୍କଳ ସଙ୍ଗୀତ ସମାଜର ସଭାପତି
ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ
- ବ୍ୟାସକବି ଫକୀରମୋହନ ସମ୍ମାନ, ୨୦୧୧
- ଉତ୍କଳ ରତ୍ନ ସମ୍ମାନ, ୨୦୦୯
- ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ ପକ୍ଷରୁ ସମ୍ମାନସୂଚକ ଡକ୍ଟରେଟ (ଡି.ଲିଟ) (୨୩ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୦୯) ।
- ସବୁଜକବି ହରିହର ମହାପାତ୍ର ସମ୍ମାନ
- କଳିଙ୍ଗ ଫାଉଣ୍ଡେସନ ସମ୍ମାନ
ମୃତ୍ୟୁ
ବିବୁଧେନ୍ଦ୍ର ମିଶ୍ର ୨୦୧୨ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ୧୫ତାରିଖ ଦିନ କଟକର ଏକ ଘରୋଇ ନର୍ସିଂହୋମରେ ଦେହତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ । ଖାନନଗର ଶ୍ମଶାନରେ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ମର୍ଯ୍ୟଦା ସହ ତାଙ୍କ ଶେଷକୃତ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା ।